Historie
Túnmanswente is de oude tuinmanswoning van Martenastate. Martenastate is de naam van een oude buitenplaats in de Friese plaats Koarnjum (Cornjum; Nederland). Het oude Martenastate werd in de 15e en 16e eeuw bewoond door de adellijke familie Martena.
Deze state is genoemd naar een van zijn eerste bewoners Duco Martena, ooit getypeerd als staatsman, held en geleerde in de geschiedschriften van Eekhof. De laatste bewoner van de 'oude' state was jonker Duco Martena van Burmania Vegelin van Claerbergen. Aangezien hij geen nazaten had vermaakte deze Martenastate aan de kerkvoogdij van Cornjum. Deze werd eigenaar van een vervallen en verpauperd hoofdgebouw. De kerkvoogdij besloot in 1899 de state te slopen en te vervangen door een "slot". Dit gebouw bestaat nog steeds en ligt op het eiland in de slotgracht van het park van Martenastate. Als vervanger ontwierp architect W.C. de Groot een miniatuur-kasteeltje in neo-renaissancestijl, met de opvallende 'sipel', de ui-vormige dakbedekking van de toren.
De familie Vegelin van Claerbergen liet op het terrein een eigen familiegraf aanleggen
Deze grafheuvel is te vinden aan de oostzijde van de camping. Onder de verschillende grote grafstenen ligt de familie Martena begraven, inclusief de al eerder genoemde jonker Duco, die als laatste bewoner dus geen nageslacht achter liet. De grafheuvel wordt omgeven door verschillende monumentale beuken.
De fraaie poort, met Barokke kenmerken, uit 1620 bij de ingang van het park heeft niet altijd op deze plek gestaan. Ooit sierde deze poort het Landschapshuis te Leeuwarden naast de Kanselarij (Fries Museum). In het Landschapshuis kwamen de Staten van Friesland in de 18e eeuw bijeen. Halverwege de 19e eeuw werd dit gebouw afgebroken en verhuisde de poort naar Martenastate te Koarnjum.
Momenteel is Martenastate in beheer bij Stichting Martenastate.
Het 4,5 ha grote park rondom de state is een van de rijkste stinzentuinen van Fryslân. In het voorjaar zijn hier onder meer Haarlems klokkenspel, bostulp, holwortel, vingerhelmbloem, daslook, gele anemoon, adderwortel en de boerenkrokus te bewonderen.
In 2006 kwam de Túnmanswente leeg te staan. Een viertal personen kwamen op het idee om de tuinmanswoning nieuw leven in te blazen. Stichting de Túnmanswente werd opgericht en stelde zich ten doel om de woning te verbouwen tot multifunctioneel gebouw gerund door leerlingen.